• Home
• Wie is Erica
• Boeken
• In de media
• Artikelen / blogs
• Lezingen
• Contact

Artikelen & blogs > Consuminderen? Dat moet je dapper in je eentje doen

Er wordt gesteld dat de crisis deels komt doordat consumenten (wij allemaal dus) op ons geld blijven zitten en niet een goed werkend mobieltje inruilen voor de duurste smartphone. Moeten wij inderdaad de economie stimuleren door consumptie, met alle nadelige milieugevolgen van dien? Of moeten we met zijn allen wennen aan consuminderen?

Moeten we consumeren of consuminderen? Vreemde vraag eigenlijk, want een mens moet qua consumptie helemaal niks. En toch consumeren velen -crisis of niet- tot het uiterste. Het verlangen daarnaar zit ontzettend diep. Volgens evolutionair psychologen wil de mens, net als elk ander wezen, vooral twee dingen: overleven en voortplanten. Dit maakt het een halszaak om beter dan een ander te zijn. 40.000 jaar geleden slaagde de homo sapiens daarin door een wolharige mammoet te vellen. In onze consumptiemaatschappij behelpen we ons met luxeproducten. Een sportauto, designkeuken, mobiel speeltje, boot, botox-injectie of verre vakantie zijn uithangborden van onze identiteit. Je denkt dat je ze koopt omdat je écht niet zonder kunt. Maar in feite pronk je met je kwaliteiten, zoals een pauw met veren. Dat heet demonstratieve consumptie.

Onze markteconomie drijft op demonstratieve aankopen –ook nu. De evolutie laat zich immers niet stoppen door een smallere portemonnee. Trouwens, hoe onwilliger de consument des te gewiekster de verkoper. Hebzucht, angst en kuddegedrag worden, via de nieuwste marketinginzichten, genadeloos opgewekt en uitgebuit. Veel mensen zouden minder moeten shoppen en minder moeten lenen, maar daarmee groeit hun statusangst. Dat is de vrees minder voor te stellen zonder materiële luxe. Daarom hopen veel consuminderaars dat iedereen met hen mee gaat doen.

Dat zou steengoed nieuws zijn voor het milieu, de toekomst, de aarde en de financiële gezondheid van burger en Staat. Maar de markt is uit op winstmaximalisatie, de overheid wil economische groei, en veel burgers blijven via consumptie tonen hoe bijzonder ze zijn. Daarom zal de markteconomie doordenderen, crisis of niet. We gaan echt niet ‘met zijn allen’ consuminderen. Dat zal je dapper in je eentje moeten doen. Via biologisch voedsel, fair trade-producten, fietsen in plaats van autorijden, minder vliegreizen, groen stemmen et cetera. Zo verbeter je een klein beetje de samenstelling van ons bruto binnenlands product (bbp). De gebreken van die maatstaf formuleerde niemand duidelijker dan de voormalige Amerikaanse senator Robert Kennedy: "… Het bruto binnenlands product omvat de vernietiging van de cederwouden en de dood van Lake Superior. Het neemt toe met de productie van napalm en raketten en kernkoppen. Het houdt geen rekening met de gezondheid van onze gezinnen, de kwaliteit van het onderwijs of het genoegen dat we aan spelen beleven. Het is net zo onverschillig voor de properheid van onze fabrieken als voor de veiligheid van onze straten. Het telt niet de schoonheid van onze poëzie mee of de kracht van onze huwelijken, noch de intelligentie van het publieke debat of de integriteit van ambtenaren... het meet kortom alles, behalve dat wat het leven de moeite waard maakt."

Lezersreacties

Stop de groei

Een recessie is een uitgelezen gelegenheid om te wennen aan de gedachte dat de bomen niet tot in de hemel groeien. Dat is een goede uitgangspositie voor een stabiele, niet groeiende economie, waarin schadelijke productieprocessen en producten geleidelijk kunnen worden vervangen door heilzame activiteiten en voortbrengselen. Dat voorkomt toenemende schaarste aan voedsel, water, grondstoffen en energie, en verkleint de kans op internationale conflicten en voortgaande aantasting van het milieu. Arie Kamphorst

Consumanderen

Laten we consumanderen in plaats van consuminderen: de economie stimuleren door ons consumptiepatroon te veranderen en geld uit te geven aan zaken die beter zijn voor het milieu, zoals elektrische mobiliteit, groene energie, biologische voeding en biologische wijn. Eveline Scheren

Logisch

De crisis komt eerder door de overvloedige aanschaf van zaken die eigenlijk niet betaald konden worden, dan door te weinig consumptie nu. Dat de consumptie nu flink inzakt, is logisch, want geld moet terugbetaald worden. De economie stimuleren door meer consumeren zal het probleem dus vergroten en verplaatsen naar de toekomst. Daarnaast is het vreemd om te stellen dat wij iets zouden moeten om de economie te helpen. De economie is er voor ons, niet andersom. Erik Jansen

Investeer in jezelf

Investeer niet in dingen, maar in jezelf. Door oud zeer los te laten, meer vreugde en vrijheid in je eigen leven te brengen. Daarmee kun je ware overvloed en rijkdom in je leven creëren, zonder het milieu extra te belasten. Arna Vliegen-Verschure

Volgende week:

Ik vraag mij af of het verstandig is om mee te gaan doen met de vitaliteitsregeling. De 20.000 euro die ik daarmee maximaal kan sparen, wil ik later gebruiken voor hypotheekaflossing. Is dit een goed idee? Of kan ik beter geld op een spaarrekening zetten? Ik twijfel hierover, omdat je over opnames uit de vitaliteitsregeling belasting moet betalen.

Bijblijven in geldzaken? Klik hier voor mijn gratis nieuwsbrief. En volg me op Twitter!